Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

ABAZA MEHMET PAŞA (? – 1634) kimdir ?

Osmanlı tarihinde önemli ve kanlı bir rol oynayan vezirlerden biridir. Yeniçeri ocağının yozlaştığını görüp ortadan kaldırılmasına uğraşmış, bu yüzden yol açtığı ayaklanmalarla. savaşlarla ün salmıştır. Kölelikten yetişmedir. İlk efendisi Celâliler adındaki Anadolu ihtilâlcilerinin elebaşılarından olan Canbulatoğlu Ali Paşa’dır. Ali Paşa kuvvetleri, Sadrazam Kuyucu Murat Paşa komutasındaki orduyla Oruçova’da çarpıştığı sıra­da, Köle Mehmet tutsak düşmüştü. Yeniçeri Ağası Halil Ağa delikanlının yiğitliğine hay­ran kaldı, onu ölümden kurtarıp yanına aldı. Bir yıl sonra, yani 1608’de, Halil Ağa Kaptan-ı Derya olunca, Abaza Mehmet’i de Der­ya Beyliği’ne atadı. Bir süre sonra, efendisi sadrazam olup da İran seferine çıkınca, Aba­za Mehmet de onunla birlikte sefere katıldı. Sonra da, Maraş’a vali oldu.

1.Sultan Osman tahta geçmiş, Lehistan’a karşı Hotîn Savaşı açılmıştı. Abaza Mehmet Paşa bu savaş sırasında yeniçeri ocağının ne derece yozlaşmış olduğunu daha da yakın­dan gördü; bu başıbozuk askerlerden orduyu temizlemeye karar verdi. Sefer dönüşü Erzu­rum valiliğine atanınca, yeniçerileri ortadan kaldırmak için tasarılar kurmaya başladı. O sırada, yeniçeriler İkinci Osman’ı öldürmüş­lerdi. Abaza Mehmet Paşa bunu fırsat bile­rek ortaya atıldı. Erzurum ve Ahiska kalele­rindeki bütün yeniçerileri kılıçtan geçirtti. Sonra, Sivas da içinde olmak üzere, Gürcis­tan sınırına kadar uzanan bütün kalelerdeki yeniçerileri öldürttü. Bundan sonra da, “şe­hit padişahın kanını istemek üzere” çevre­deki bütün valileri isyan bayrağı altında top­lanmaya çağırdı. Bu çağırıya uyan valilerle birleşerek, Maraş’ı, Şebinkarahisar’ı, daha biriki yeri aldıktan sonra, kışı geçirmek üze­re Niğde dolaylarına çekildi. Ertesi yıl, Sad­razam Çerkez Mehmet Paşa komutasında bir ordu Abaza Mehmet Paşa’nın üzerine gönde­rildi. Çarpışma sırasında Tayyar ve Murtaza Paşa’ların, kuvvetleriyle birlikte karşı tarafa geçmesi üzerine, Abaza Mehmet Paşa’nın ordusu bozguna uğradı. Bunun üzerine, Er­zurum’a çekilerek, sadrazamdan kendisini bağışlamasını istedi. Sadrazam da, iç kaleye bir miktar yeniçeri yerleştirmek şartıyla, Er­zurum valiliğini ona verdi.

Abaza Mehmet Paşa’nın yeniçerilere karşı kini hâlâ sönmemişti. Bir süre sonra, kaledeki bütün yeniçerileri kılıçtan geçirerek, yeniden bir ordu düzenlemeye başladı, üzerine gönderilen eski efendisi Halil Paşa’ya bile silâh çekmekten çekinmedi; Paşa’yı Er­zurum’a sokmadı. O sırada padişah olan IV. Murat, Abaza sorununun uzayıp gitmesin den korkarak, buna bir son vermek istedi; ünlü HUsrev Paşa’yı Abaza Mehmet Paşa’nın üzerine gönderdi. Hüsrev Paşa Erzurum’u kuşatıp, kaleyi ateşe verdi. Mehmet Paşa, kurtulma umudu kalmadığını anlayınca, Hüsrev Paşa’ya adamlar gönderip bağışlan­masını istedi. Dileği kabul edilerek İstanbul’ a getirtildi. IV. Murat da yiğitliğinden hoşla­narak, onu Bbsna valisi yaptı. Abaza Meh­met Paşa buradan da Bağdat, Vidin valiliklerine atandı. Gerek görevleri sırasında, ge­rek savaşlarda büyük yararlıklar göstererek, bütün çevreye Un saldı. Lehistan Seferi üze­rinde karar alınacağı vakit, onu da i stanbul’a çağırdılar. Bir süre padişahın yanında kal­dı, en yakın musahiplerinden (sohbetçilerin- den) biri haline geldi. Ancak bir rüşvet mese­lesinden dolayı padişahın gazabına uğraya­rak idam edildi.

Abaza Mehmet Paşa, yaşadığı devirde bü­yük ün kazanmış, önemli bir kişidir. Yedi yıl süren kanlı Anadolu ayaklanmalarının başın­da bulunmasına rağmen, sonradan aldığı gö­revlerde büyük başarılar kazanmıştır. İstan­bul’da bulunduğu sıralarda, giyimiyle de büyük ün salmış, “Abaza Kesimi” adı verilen bir moda bile yaratmıştır. Bu moda yıllarca sürmüş, tarihlere bile geçmiştir. Padişah IV. Murat bile bu modayı uygulamaktan kendini alamamıştır.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir