Menü Kapat

ADA Nedir? Adanın tanımı?

ada
ada

Her yanı suyla çevrili kara parçasıdır. Ada­lar okyanus, deniz gibi sularla çevrili olabi­leceği gibi, göl, hattâ akarsularla da çevrili olabilirler. Coğrafya bakımından, bir adanın her yerinde denizin etkisi duyulmalıdır. Bu tanımlamaya göre, Avustralya’nın, bütün çev­resi okyanuslarla çevrili olduğu halde, ada sayılmaması gerekir. Çünkü, Avustralya gibi büyük bir adanın orta kesimlerinde, denizin hemen hiç etkisi görülmez. Bununla birlikte, anakara sayılabilecek kadar büyük adalar da vardır: Grönland gibi. Yeryüzündeki adaların alanı 10.000.000 km. kare kadardır. Genel­likle,, adalar birçok adadan meydana gelmiş topluluklar halinde bulunur. Tek adalar çok enderdir .Topluluğu meydana getiren adalar, çök kez o topluluktaki en büyük adalardan birinin adını taşırlar: Kanarya Adaları gibi.

Adalar kökenlerine göre dörde ayrılır: 1. Anakaradan ayrılan adalar, 2. Volkanik ada­lar, 3,Mercan adaları, 4. Alüvyon adaları.

Anakaradan ayrılan adalar: Bunlar ço­ğunlukla, çağımıza yakın jeolojik çağlarda oluşmuşlardır, örneğin, Dördüncü Zaman’da Büyük Britanya adası Avrupa anakarasından, Sumatra ve Borneo adaları da Asya anakara­sından ayrılmışlardır. Madagaskar arası ise, ikinci Zaman’ın ortasında Afrika anakarasın­dan ayrılmıştır. Kimi kara parçalarının ana­karalardan ayrılmasına ya anakaranın alçal­ması, ya da anakaranın yerinde kalıp deniz­lerin yükselmesi yol açar. Eski anakaraların parçalanması sonunda da adalar oluşabilir, örneğin, Ege anakarasının parçalanmasıyla Ege adaları, Batı Akdeniz’deki Tiren anaka­rasının parçalanmasıyla da Korsika ve Sardinya adını verdiğimiz adalar meydana gelmiştir.

Volkanik adalar: Deniz dibinde oluş­muş yanardağların dışarıya püskürttükleri maddelerle meydana gelen küçük adalardır. Kimi göllerin ortasında, ya da okyanuslarda da volkanik adalara rastlanır. Batı Akdeniz’

de Stromboli Adası, Büyük Okyanuş’ta Hawayi Adaları bunlara örnektir.

Mercan adaları: Okyanuslarda polip denilen milyonlarca küçük hayvancık yaşar. Bunların kalkerli kavkıları denizlerin dibinde birike birike kalın bir tabaka meydana geti­rir. Bu tabaka zamanla büyür, deniz yüzüne çıkarak mercan adalarını meydana getirir. “Atol” adı verilen çember biçimindeki ada­cıklar da bir tür mercan adasıdır. Bunlar daha çok Büyük Okyanus’la Hint Okyanusu’ nun iki dönence arasında kalan kesimlerinde bulunur. Marshall ve Karolin adaları gibi.

Alüvyon (lığ) adaları: Akarsuların aşa­ğı kesimlerinde, özellikle denize döküldükle­ri yerlerde, suyun kollara ayrılmasıyla oluş­muş adacıklardır. Çoğu bataklıktır; sudan yükseklikleri pek azdır. Bu yüzden, suyun kollarının yönünü değiştirmesi, ya da akış gücünün artmasıyla kimi vakit biçimlerini değiştirirler.

DÜNYANIN EN
BÜYÜK ADALARI

ATLAS OKYANUSU’NDA:
Baffin 611.000 km. kare
Büyük Britanya 230.000 km. kare
Küba 115.000 km. kare
New Foundland 110.000 km. kare
Islanda 103.000 km. kare
İrlanda 82.500 km. kare
Haiti 77.000 km. kare
Ateş Adası 48.000 km. kare
BÜYÜK OKYANUSTA:
Yeni Gine 785.000 km. kare
Borneo 735.000 km. kare
Sumatra 420.000 km. kare
Yeni Zelanda 268.000                                     km. kare
Hondo 225.000 km. kare
Selebes 180.000 km. kare
Cava 126.000 km. kare
Luzon 106.000 km. kare
Mindanao 93.000 km. kare
Jesso ya da Hokaido 88.000 km. kare
Sahalin 75.000 km. kare
Tasma nya 68.000 km. kare
Kyusiu 42.000 km. kare
Formosa 36.000 km. kare
Hainan 34.000 km. kare
Vancouver 33.000 km. kare
Timor 31.000 km. kare
HİNT OKYANUSU’NDA:
Madagaskar 600.000 km. kare
Seylan 65.000 km. kare
KUZEY BUZ DENİZİ’NDE:
Grönland                                                                       2.175.000 km. kare
Grand Land 180.000 km. kare
Albert ve Victoria 175.000 km. kare
Novaya Zemlya 92.000 km. kare
Banks 80.000 km. kare
Southampton 75.000                                      km. kare
Spitzbergen 65.000 km. kare
AKDENİZ’DE:
Sicilya 25.000 km. kare
Sardinya 24.000 km. kare
Kıbrıs 9.300 km. kare

Gönderiye Yorum Yap