Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

Afganistan’ın Özellikleri Nelerdir?

Afganistanın Özellikleri Nelerdir
Afganistan, Asya’nın ortasında dağlık bir tarım ülkesidir. Modern ulaşım olanakları çok sınırlıdır.

AFGANİSTAN, Orta Asya’nın güneyindeki büyük bir yaylada kurulmuş bir ülkedir. Güneyinde ve doğusunda Pakistan, batısında İran yer alır. Kuzey komşusu SSCB ile sınınnın bir bölümünü Ceyhun Irmağı oluştu­rur. Hindukuş Dağlan, denize kıyısı olmayan Afganistan’ı kuzeybatıdan güneydoğuya doğ­ru keser. Bu dağların kuzeyinde ülkenin en verimli topraklan uzanır. Güneybatıdaki büyük düzlük ise çöller ve yan çöllerle kap­lıdır.

Yarı kurak bozkır ikliminin egemen olduğu Afganistan’da kışlar çok soğuk, yazlar çok sıcak geçer. Batıdan doğuya gidildikçe yıllık yağış ortalaması artar. Afganistan’ın güneyinde bitki örtüsü çok seyrektir. Batıdaki kıraç bölgelerde ve kum çöllerinde hemen hiç ağaca rastlanmaz. Ülke­nin kuzeyinde, yağışlann da etkisiyle bitki örtüsü sıklaşır. Yükseklerde, iğneyapraklı ağaçların oluşturduğu geniş ormanlar yer alır.

Afganistan nüfusunun yaklaşık yansı Peştu kökenlidir. Nüfusun geri kalan bölümünü Farsça konuşan Tacikler ile Altay dil ailesin­den Türk dillerini konuşan Özbekler ve Ha­zarlar oluşturur. Peştu dili ile Farsça’nın Dari lehçesi ülkenin resmi dilidir.

Afganistan halkının hemen hepsi Müslü­man’dır ve büyük bölümü köylerde yaşar. Ekilebilir alanların kıt olduğu bölgelerde ya­şayanlar tanm ve hayvancılıkla uğraşırlar. Yaz aylarında yüksek otlaklara çıkarak kışları geri dönen bu yarı yerleşik tarımcılar, birkaç türde tarımsal üretim yaparlar. Göçebelerin çoğunluğunu Peştu çobanlan oluşturur. Aşi­retler halinde yaşayan ve hayvancılıkla uğra­şan göçebeler ise yaz aylannda otlaklara inerler.

Afganistan ekonomisi tanma dayanır. Yarıya yakınının sulanabildiği ekilebilir alanlar da, halkın temel besini olan buğday, pirinç ve arpa yetiştirilir. Bir bölümü yurtdışına satılan pamuk da önemli tanmsal ürünler arasında­dır. Et ve süt ürünleriyle yerel tüketimi karşılayan hayvancılık, deri ve yün ihracatıyla da önemli bir gelir kaynağı oluşturur. Afga­nistan’da modern sanayi henüz kuruluş aşa­masındadır. Ülkede çok az sayıda fabrika olduğu için sanayi ürünlerinin çoğu dış ülke­lerden gelir. En gelişmiş sanayi dalı pamuklu dokumadır; bunu çimento, şeker, yünlü do­kuma ve bitkisel yağ sanayileri izler. Halıcılık başta olmak üzere geleneksel el sanatları ülkenin ihracatında önemli yer tutar.

Afganistan’da, ulaşım güçlükleri nedeniyle doğal kaynakların tümünden yeterince yararlanılamamaktadır. Yeraltı kaynaklarının ba­şında zengin doğal gaz yatakları gelir. Doğal gaz bir boru hattıyla SSCB’ye, bir başka boru hattıyla da Mezar-ı Şerifteki termik santrala ve gübre fabrikasına iletilir. Hindukuş Dağları’nın kuzey yamaçlarında kömür havzaları, Kâbil yakınlarında zengin demir yataklan, Kunduz yakınlannda bakır, çinko ve kurşun yatakları vardır.

Afganistan’da halkın büyük bölümü Hin­dukuş Dağlan’mn güneyinde yaşar. Gene bu kesimde, Kâbil Irmağı’nın iki yakası üzerine kurulmuş olan başkent Kâbil, Hindistan’dan Orta Asya’ya uzanan eski tica­ret yollan üzerindedir. İlköğretimin zorunlu ve her düzeydeki eğitimin parasız olmasına karşılık, Afganistan’da okuryazar oranı an­cak yüzde 20’yi bulur.

Demiryolları ve ulaşıma elverişli ırmakları olmayan Afganistan’da yeni karayolları yapıl­maktadır. Kâbil’den kuzeye uzanan karayolu üzerinde, Hindukuşlar’ı geçen bir tünel açıl­mıştır. Kâbil ve Kandehar kentlerinde havalimanları vardır.

AFGANİSTAN’A İLİŞKİN BİLGİLER

YÜZÖLÇÜMÜ: 652.225 km2.

NÜFUS: 15.735.000 (1987).

BAŞKENT: Kâbîl.

YÖNETİM: Cumhuriyet.

COĞRAFİ YAPI: Dorukları 7.000 metreye ulaşan Hindu- kuş Dağları, ülkeyi kuzey ve güney olmak üzere ikiye böler.

BAŞLICA İHRAÇ ÜRÜNLERİ: Karakul koyunu postu, halı, kabuklu yemişler, kuru meyveler, doğal gaz ve dokuma.

BAŞLICA KENTLER: Kabil, Herat, Kandehar, Mezar-ı Şerif.

EĞİTİM: 7-14 yaş. arası çocuklar için ilköğrenim zorun­ludur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir