Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

Ağartma Nedir ve Ne Amaçla kullanılır?

AĞARTMA. Renkli bir kumaşı beyazlatmak ya da başka bir renge boyamak için önce kumaşın doğal rengini gidermek gerekir. Sa­nayide birçok ürüne uygulanan ağartma işle­minin özü budur. Bu işlem özellikle iplik, dokuma, kâğıt hamuru, şeker ve un üretimin­de çok önemlidir. Örneğin, doğal rengi grimsi kahverengi olan keten lifleri önceden ağartılmazsa, ketenden dokunan masa örtüleri, çar­şaf ve mendiller istenen beyazlıkta olmaz. Bugün çeşitli kimyasal maddelerle uygulanan ağartma işlemi eskiden çok daha basit, ama çok uzun zaman alan yöntemlerle yapılı­yordu.

Ölülerini kar gibi beyaz keten bezlere sararak mumyalayan Eski Mısırlılar’ın keteni nasıl ağarttıkları bilinmiyor. Büyük olasılıkla bezleri suyla ıslattıktan sonra açık havada kurumaya bırakıyorlar, böylece nemin ve güneş ışığının etkisiyle ketenin doğal rengi yavaş yavaş açılıyordu.

12. yüzyılda HollandalIlar yeni yöntemler geliştirerek ağartma konusunda ustalaştılar. Keten kumaşları beyazlatmak için sırayla birkaç kez küllü su ve yağı alınmış süt (yayık ayranı) banyosuna batırıyorlar, her banyo arasında güneşe sererek kurutuyorlardı. Yön­temleri çok etkiliydi, ama altı ay gibi uzun bir süre gerektiriyordu. Oysa bugün kumaşların ağartılması için bir-iki gün yeterlidir.

Fransız kimyacı Claude Berthollet’nin 1785’te klor gazının ağartıcı özelliğini bulma­sı çağdaş ağartma yöntemlerinin başlangıcı oldu. O tarihten 14 yıl sonra İskoçyalı kimyacı Charles Tennant, klor gazıyla aynı işlevi gören, ama kullanımı daha kolay olan kimya­sal bir madde üretti. Bugün ağartma tozu ya da kireçkaymağı olarak bilinen bu madde kireç (kalsiyum oksit) ve klordan oluşan katı bir bileşiktir. Kullanılacağı zaman suda eritilir ve ağartılacak ürün bu sıvıya batınlarak beyazlaşmaya bırakılır.

Ağartma tozu bugün de kullanılmaktadır; ama sanayide, sıvılaştırılmış klor ile kireçkaymağının karışımı olan ve ağartma tozunun suda eritilmiş haline benzeyen sıvı ağartıcıla­rın kullammı daha yaygındır. Keten, pamuk, reyon denen yapay ipek ve öbür dokumalar ile kâğıt hamuru genellikle bu tür sıvılarla ağartılır. Yün, ipek ve pamuklu dokumaların ağartılmasında hidrojen peroksit de çok kullanılır. Gerektiğinde naylon, orlon, perlon gibi yapay elyafın beyazlatılmasında da ağar­tıcı maddelerden yararlanılabilir. Ama bu ipliklerin üretimi sırasında, morötesi ışınları emerek sarımsı ipliklerin daha beyaz görün­mesini sağlayan bazı kimyasal maddeler kul­lanıldığı için, çoğu kez yapay elyaftın ağartılmasına gerek kalmaz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir