Menü Kapat

Sultan I. AHMET (1590-1617) kimdir ?

Kardeş öldürme
geleneğine son veren
Osmanlı Padişahı:

1. AHMET

Sultan I. AHMET (1590-1617) kimdir
Sultan I. AHMET (1590-1617) kimdir

Osmanlı padişahları­nın on dördüncüsüdür. III. Mehmet İle Handan Sultan’ m oğludur. Mani­sa’da doğmuş, 1603 yılında, ba­basının yerine tah­ta geçmiştir.

  1. Ahmet’in yap­tığı ilk yararlı iş, Bayezit zamanında başlayıp Fatih Mehmet zamanında kanunlaşan kardeş öldürme gele­neğine son vermek olmuştur. Hanedanın en yaşlı erkeğinin tahta geçmesi kuralını ko­yan da odur. Gerçekten de, kendi ölümün­den sonra, yerine kardeşi Mustafa tahta çıkmıştır. I. Ahmet, II. Murat ve III. Mehmet zamanında saray işlerine karışan annesi Safi­ye Sultan’ı (Venedik’ti Baffa) da gözdeleriy­le birlikte Eski Saray’a göndermiştir.
  2. Ahmet tahta çıktığı zaman, Osmanlı İmparatorluğu İran’la, Avusturya ile savaş halindeydi. İran cephesi komutanı Cağalzade Sinan Paşa, 1604’te yola çıktı. Şah Abbas Osmanlı ordusunun yaklaştığını görün­ce, geri çekildi. Ancak, Osmanlı ordusu Van’ da kışlamak zorunda kalınca, Şah Ab bas da yeniden saldırıya geçti. Bu saldırı karşısında, Sinan Paşa ordusunu güçbelâ Erzurum’a çekmek zorunda kaldıysa da, ilkbaharda ye­niden İranlılar’ın üzerine saldırdı. Ancak, bu yüzden, savaş başarılı bir sonuca ulaşamadı; ordunun büyük bir kısmı, emir bile bekleme­den dağıldı. Sinan Paşa da, birkaç bin yeni­çerisiyle birlikte, geri çekilmek zorunda kal­dı. Bu olaydan bir süre sonra da, üzüntüsün­den öldü.

öte yandan, Sadrazam Malkoç Ali Paşa da Avusturya Seferi’ni yönetiyordu. Malkoç Paşa’nın ölümünden sonra, I. Ahmet Lala Mehmet Paşa’yı sadrazamlığa getirdi. Sefere çıkan sadrazam, Vaç (Waitzen) kalesini al­dıysa da, Estergon (Esztergon, Gran) Kalesi ile Peşte’yi alamadan geri dönmek zorunda kaldı. Ancak, bu arada Erdel Beyi Bockay İstvan, Osmanlılar’la işbirliği yaparak, Avus­turyalIlara karşı savaşa katıldı; Avusturya ordusunu yenmeyi de başardı. Zaten Osman­lIlar da, AvusturyalIlar da artık savaşmaktan bıkmışlardı. Buna rağmen, Türkler gene de Estergon’un alınmasını gerekli görüyorlardı. Bunun için, Sadrazam Lala Mehmet Paşa ye­niden sefere çıktı. Tepeden (Saint Thomas tepesindeki istihkâma Türkler’in verdiği ad), VVissegrad, Estergon kalelerini aldı. Bu arada, Bockay İstvan da Uyvar’ı (Neuhaeusel) al­mıştı. Lala Mehmet Paşa, bu başarısından dolayı ona törenle Erdel ve Macar beylikle­rinin tacını girdirdi. Lala Mehmet Paşa, bu seferden sonra, yeni bir Avrupa seferi daha düzenlemeyi tasarlıyordu ama, birtakım ent­rikalar yüzünden, doğu cephesine verildi. Paşa doğu cephesine gitmek istemediyse de, I. Ahmet ona kulak asmadı; hattâ , gitmezse onu idam ettireceğini söyleyerek, gözünü korkutmak istedi. Ne var ki, bu tehdidin gerçekleşmesine meydan kalmadan, Lala Mehmet Paşa kederinden öldü.

Avusturya cephesine Kuyucu Murat Paşa getirilmişti. Murat Paşa Avusturyalılar’la Jitvatorok (Zsitvatorok-Jitva Boğazı) Antlaşması’nı yaptı. Buna göre, Avusturya Osmanlı Devleti ile eşit tutulacaktı. Oysa o güne kadar Osmanlı İmparatorluğu Avusturya’ya her isteğini kabul ettirmeyi başarmıştı.

  1. Ahmet devrinin en önemli iç olayı ise, Celâlî ayaklanmalarıdır. Uzun süren seferler sonucunda, Anadolu’da dirlik, düzenlik kal­mamıştı. Tımarlı Sipahiler bozulmuştu. Za­man zaman Anadolu’da Celâlller’le yapılan çarpışmalar çok kez hükümet kuvvetlerinin yenilgisiyle sonuçlanıyordu. Jitvatorok Antlaşması’ndan sonra, Kuyucu Murat Paşa CeJ âlîler’in üzerine yürüdü. Bunların en tehli­kelisi olan Canbulatoğlu Ali Paşa, Suriye’de hüküm sürmekteydi. Murat Paşa , yol boyun­ca rastladığı Cel âliler’in kimini zorla, kimini de güzellikle yola getirmeyi başardı. En so­nunda, Canbulatoğlu Ali Paşa ile karşılaşa­rak onu da yendi. Canbulatoğlu İstanbul’a kaçıp, padişaha sığındı. Padişah canını bağışladıysa da, Canbulatoğlu sonradan Belg­rat’ta öldürüldü. Kuyucu Murat Paşa, Celâlî ayaklanmalarını bastırdıktan sonra da, İran Seferi’ne çıktı. Ancak, savaş bir başarıya ulaşamadan öldü. Yerine getirilen Nasuh Pa­şa iranlılar’la bir antlaşma yaptı.
  2. Ahmet zamanında, Akdeniz’de güvenliği sağlamak için de çaba harcandı. Floransa, Malta korsanlarıyla başarılı savaşlar yapıl­dı. Karadeniz kıyılarını ise, Şakşaki İbrahim Paşa koruyordu. I. Ahmet zamanında, İranlılar’la yeniden savaş çıktıysa da, bunun so­nucu ancak padişahın ölümünden sonra alınabilmiştir.
  3. Ahmet, bir mide hastalığı sonunda, genç yaşta ölmüştür. Bahti takmaadıyla şiirler yazardı. Aynı zamanda hattatlığa da merakı vardı. Gerek Celâlîler’in temizlenmesinde, gerekse dış savaşlarda, komutanlarını başa­rıyla seçmeyi bilmiştir. Sırasında, memleke­tin yönetiminde büyük bir şiddet göstermek­ten de kaçınmamıştır.
  4. Ahmet, Sultan Ahmet camisini yaptır­makla, Osmanlı mimarlığına da çok güzel bir anıt armağan etmiştir.

Gönderiye Yorum Yap