Menü Kapat

Andreas Vesalius Kimdir?

Andreas Vesalius 31 Aralık 1514 senesinde Belçika’nın Brüksel şehrinde dünyaya geldi. Şehir sonrasında Kutsal Roma İmparatorluğu’nun bir parçası olacaktır. Bugün Belçika’nın başkentidir. Vesalius ailenin dört çocuğundan biriydi. Babası Andries van Wesele, Avusturya Margaret mahkemesinin kişisel eczacısıydı. Annesi Isabel Crabbe, ev hanımıdır.

Vesalius, Katolik Kardeşler Ortak Yaşam Okulu’na Brüksel’de altı yaşlarında okula başladı. Orada aritmetik, Latince ve diğer dilleri öğrendi. Devamlı okumaya ve araştırmaya teşvik edilen genç Vesalius, ailesinin kütüphanesinden tam olarak yararlandı. 15 yaşlarındayken Vesalius, Brüksel’in 30 km doğusunda Louvian Üniversitesi’ne kaydını yaptırdı. Bu anne ve babası için gurur kaynağı oldu. Babasının döneminde üniversiteye evli bireylerin gitmesi yasak olunca okuyamamıştı. Vesalius, sanat ve Latin ağırlıklı okudu. Ek olarak İbranice ve Yunanca öğrendi. 1532 senesinde sanat okulundan mezun olduktan sonra, Paris’in prestijli tıp fakültesine kabul edildi. Vesalius, tıp fakültesi eğitimine 1533 senesinde başladı.

Eğitimine Galen’in öğretilerini öğrenerek geçirdi. Galen’in öğretileri mutlak, gerçekleşmez gerçek olarak kabul edildi. Galen’in anatomik gözlemlerinin çoğu, onun devrinde insanları parçalamak tabu olduğundan, çoğunlukla maymun diseksiyonları kullanıldı. Vesalius’a, Johann Guinter von Andernach tarafından anatomi öğretildi. Guinter kendisini Galen’in Eski Yunanca metinlerinin Latince’ye uzman bir çevirmen olarak yapmıştı. Galen gibi kişisel deneyimlerin ve gözlemlerin de anatomik bilgi kazanmanın en iyi yol olduğuna inandı. Çoğu insanın diseksiyonu, sadece öğrencilere Galen ve Hipokrat’ın yazdığı her şeyin doğru olduğunu öğretmek için yapıldı. Antik metinler herhangi bir hata içeremeyeceği için, öğrencilerin soru sormasına yada diseksiyonu tartışmasına izin verilmedi. Akademik tartışmalar, antik eserlerin çevirilerinin anatomi biliminden ziyade doğru olup olmadığı ile ilgiliydi. O zamanlar Guinter von Andernach öğrencilerine kendi diseksiyonlarını gerçekleştirmelerine izin verdi.

Vesalius’un yetenekleri Guinter’i o kadar çok etkiledi ki, yazdığı Galenik bir anatomi kitabı olan Institutiones anatomicae’ye yardım etmesini istedi. Kitap 1536 senesinde yayınlandı. Guinter, 21 yaşındaki öğrencisinin yeteneklerine hayran kalmıştı. Vesalius, Fransa’yla Kutsal Roma İmparatorluğu arasında savaş çıktığından, Paris’i 1536 senesinde terk etmek zorunda kaldı. Tıbbi çalışmalarını tamamlamak için Louvian Üniversitesi’ne döndü. Anatomi konusundaki uzmanlığı hızla fark edildi. Bu dönemde ilk kere bir bayan vücudu üstünde otopsi gerçekleştirdi. Büyüyen uzmanlığı hakkında akılcı bir farkındalık olmasına rağmen, halen insan anatomisinde karar kılmıştı. Eski metinlerin kendisine olabildiğince çok şey öğrettiğini fark etti.

Artık, Galen ve Hipokrat’ın öğretilerini kullanan eski tıp profesörleri tarafından kurulan bilgi engellerini ortadan kaldırmak gerekiyordu. Bunu yapmak için diseksiyon ve kemiklerin incelenmesi için kadavra ihtiyacı duydu. Louvian’a döndükten kısa süre sonra, bir arkadaşı, cezaevinde infaz edilmiş bir kadavra buldu. Bu, inceleme ve araştırma çin çok iyi bir fırsattı. O gece Vesalius, kadavrayı incelemeye aldı. Louvian’ın anatomik olarak anatomi eğitmeni oldu ve diğer öğrencilere diseksiyon gösterdi. 22 yaşlarında 1537 senesinde tıpta lisans belgesini aldı. Vesalius doktor olmak istiyordu. Kuzey İtalya’da tanınmış bir öğrenim merkezi olan Padua Üniversitesi’ne kabul edilerek kaydını yaptırdı. Padua profesörleri Vesalius’un istisnai bir öğrenci olduğunu derhal kavramıştı. Vesalius, 23 yaşlarında doktora belgesini almıştı. Padua’nın kıdemli akademisyenleri anatomi ve ameliyat profesörü olarak Vesalius’u seçtiler.

Vesalius, öğrencilerinin anatomisini anlamasına yardımcı olmak için resme ve görsel yardıma ihtiyaç duyduklarını belirtti. Diseksiyonlarına eşlik edecek görsel sahne ve diyagramları tanıttı. Bunlar, Padua’da yaptığı ilk halka diseksiyonla derlenen anatomik resimlerdir. Resimlerde karaciğer, venöz sistem, arteryel sistem ve iskelet gösterildi. 1540 senesinde, Vesalius tam olarak resmedilmiş bir anatomik ders kitabı üstünde çalışmaya başladı: İnsan Vücudunun Yapısı. Bu onun en büyük başarılarından biri oldu. Vesalius, 1543 senesinde Padua Üniversitesi’nden izin alarak İsviçre’de Basel’e giderek kitabı yayına hazırladı. Yedi ciltlik, 700 sayfalık bir eserdi. 270’in üstünde resmin olduğu tek anatomi kitabıydı. Bu görseller tarihteki en meşhur tıp resimleridir.

Aslına bakarsak, kitap sanat tarihinin yanı sıra bilim tarihinde bir dönüm noktası olarak görülebilir. Maalesef, Vesalius’la çalışan sanatçının (yada sanatçıların) adı bilinmemektedir. Vesalius, imparatorluk hanesine doktor olarak atandı. Padua’daki profesörlüğünden istifa ederek, imparatorluk bünyesinde doktorluk yapmaya başladı. İmparatorluk hekimi olarak imparatorluk ordusuna hizmet etmesi bekleniyordu. Savaş patlak verdiğinde cerrah olarak savaş meydanına gönderildi. Ölü cisimlerin parçalanmasına alışmış, ilk başta yaşayan hastalar üstünde çalışmak için uğraşıyordu. Onun emperyal görevlerinden biri, savaşta ölen zengin asil cesetleri incelemekti. Böylece daha anatomik bir araştırma yaparak notlar ve gözlemler yapabiliyordu. 1544 ortalarında barış ilan edildi ve Vesalius sonrasında rahat bir ortamda imparatorluk sarayına geri döndü.

Vesalius’un itibarı, Avrupa’nın dört bir yanındaki hekimlere yayılmıştı. Kendisinden devamlı bilgi ve paylaşım talebinde bulunan diğer hekimler onun üstünlüğünü kabul etmişlerdir.

1556 senesinde İmparator V. Charles’ın oğlu Philip’e doktorluk hizmeti verdi. 41 yaşlarında olan Vesalius’a sadık hizmetinden dolayı minnettar olan Kral, doktoruna yaşam boyu emekli aylığı bağışladı ve ona Sayın Palentine’nin aristokrat başlığını verdi.

Vesalius, Charles’ın yerine geçen oğlu Kral Philip’in hizmetinde çalışmaya devam etti. Hac için gittiği Kudüs’ten dönüş yolunda şiddetli fırtınalara yakalanan vapur Yunanistan adası Zakynthos’ta limana ulaştığı zaman Vesalius çok hasta oldu.

Andreas Vesalius, 15 Ekim 1564 senesinde Yunanistan Adasında 49 yaşlarında öldü.

Gönderiye Yorum Yap